İlişkili Benlik Yapısı Nedir ve Nasıl Oluşur Detaylı İnceleme

İlişkili Benlik Yapısı : Batı dışındaki birçok toplulukçu kültürde, benliğin ayrışmışlığına değer verilmez. İnsanların esasta birbirlerine bağlı olduğu gerçeği önem taşır. Başta gelen kural, başkalarına uymak ve onlarla bağlılığı sürdürmektir. Kişinin sosyalleşme şekli, onun ait olduğu gruplara ve genel olarak varolan ilişkilere uyum göstermesini, başkalarının duygularına duyarlı olup onların aklından geçeni uygulamasını, ona atfedilen görev ve rolleri ve ondan beklenen davranışları yerine getirmesini sağlar.




İlişkili benlik yapısı için, özgüven, özdeğer ve doyum kavramları Batı’da tanımlanandan çok başka anlamlar taşır. İlişkilere uyum gösterebilmek ve o ilişkilerin bir parçası olabilmek, ilişkili benlikler için özgüven ve özdeğerin temelini oluşturur. Bu tür benliğe sahip olan insanlar başkalarına bağlı
olarak tanımlandıkları statülerine uygun bir şekilde davranırlar.

İlişkili Benlik Yapısı Nedir

İlişkili Benlik Yapısı Nedir ve Nasıl Oluşur Detaylı İnceleme

(Ahmet Bey’in kızı veya X okulu öğrencisi), onlara atfedilen sosyal görevleri, zorunlulukları ve sorumluluklarını yerine getirmeye çalışır, hatta kendilerine yeni sosyal görev ve sorumluluk biçerler (kendilerinden beklenmediği halde, bir hasta akrabalarının yanında refakatçı kalmak için gönüllü olmak
gibi).

Benliğe ait en önde gelen özellikler, şekil 41 de görebileceğiniz gibi koyu siyah çarpılarla gösterilen kişilerarası ilişkilerde tanımını bulan, sosyal bağlamdan koparılamayan özelliklerdir. İlişkili benlik yapısı, sınırları katı çizgilerle başka benliklerden ayrılan bir benlik değildir. Başka benliklerle örtüşme görülür. Başka bir deyişle, benliğin tanımının bir kısmını başka benlikler oluşturur.

Bu demek değildir ki, ilişkili benliklerin, kişilik özellikleri, yetenekleri, tutumları ve bunlar gibi başka içsel özelliklerinden hiç haberi yoktur. Elbette ki vardır. Ancak, düşünce, duygu ve davranışların öncelikle etkileyen bu kişisel özelliklerden çok, başkalarıyla olan ilişkilerdir.

İlişkili benlik yapısı ‘nın yaygın olduğu Asya kültürlerinde,

kendini öne çıkaran kişiler hoş görülmez. Kendi başına, farklı birey olmaktansa, grubun bir üyesi olarak
var olmak daha çok önem taşır. Örneğin Japon politikacılar Amerikalı politikacıların aksine, söylevlerinde kişilerarası ilişkilere önem verdiklerini vurgularlar. Toplulukçu kültürlerin hepsinde, sadece ilişkili benliklere rastlanmadığı gibi, bireyci kültürlerde de sadece ayrışmış, ayrışık benliklere rastlanmaz.

Hatta kültürün alt gruplarında bile benlik yapılarında ciddi farklılıklara rastlanır (kadınlarla erkekler arasındaki ya da farklı etnik grupların içindeki benlik yapısı farklılıkları gibi) (Gilligan, 1982; joseph, Markus & Tafarodi, 1992).

Ancak kültürel benlikler, gelenekler, ortak yaşam tarzları vb., o kültürde yaşayan insanların birbirine benzer benlik yapısına sahip olması sonucunu doğurur. O kültürde varolmak ya da uyumlu bir şekilde yaşayabilmek bunu gerektirir. Bu iki tür benliğe ek olarak Kağıtçıbaşı (1990, 1996a, 1996b 1998), üçüncü bir tür benlik yapısı ortaya koymuştur. Hem ilişkisel eğilimi hem de özerkliği içinde barındıran benlik yapısı. Bu tür benlik, toplulukçu kültüre sahip toplumların gelişmiş kentsel bölgelerinde, kuşaklararası maddi ilişkilerin azaldığı, buna karşılık duymuşsak bağlılıkların kaybolmadığı aile modelinde gelişmektedir.




Bu sosyal yapı, çocuk yetiştirmede özerkliğin de önemsenmesini beraberinde getirmiştir, çünkü aile artık çocuğa ve onun sağlayacağı ekonomik kazanca bağımlı değildir. Fakat, duygusal bağlılıkların devam etmesi nedeniyle benliğin ilişkisel niteliği yok olmaktadır. Gelişen “özerk-ilişkisel benlik”, içinde hem
bireyci (özerk), hem de toplulukçu (ilişkisel) özellikler taşımaktadır.

Ancak burada özellikten anlaşılan başkalarından ayrışma/uzaklaşma değil, kendi kendine karar verebilme, etkin olabilmedir.

Kağıtçıbaşına göre özerklik ilişkilik içinde de mümkündür. (bkz. 1996a, 1998). Bu modelden de anlaşılacağı gibi bireyci ve toplulukçu özellikler bir arada varolabilir (D. Sinha & Tripathi, 1994). Demek ki, içinde bulunulan sosyal ve ekonomik koşullarda işlevsel olan benlik yapısı yaygın hale gelmektedir. Benlikle çevrenin uyumu, kişinin ruh sağlığı açısından da önem taşır.

Kaynak: Prof. Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı / Yeni İnsan ve İnsanlar – Evrim Yayınları Kitabından alınmıştır

Öğrendikten Sonra Bir Kuş Tüyü Gibi Hafiflemenizi Sağlayacak 6 Psikolojik Gerçek

Mutlaka okunması gereken İnsan Beynini Geliştiren 7 Roman

Bu Psikolojik Kitaplar İle Benliğini Keşfet! Mutlaka Okumanız Gereken 6 Psikoloji Kitabı

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir