Yazılar

Maho Ağa Anarşist Nestor Mahno Olsa Maraba Gene Buğdayını Çalar mı

Maho Ağa Anarşist Nestor Mahno Olsa Maraba Gene Buğdayını Çalar mı?

Maho Ağa Anarşist Nestor Mahno Olsa Maraba Gene Buğdayını Çalar mı?

Maho Ağa Anarşist Nestor Mahno Olsa Maraba Gene Buğdayını Çalar mı? Ben yeşilçam filmlerinde ki senaryoların, zeki ve bilinçli senaristler tarafından geçmişten esinlenerek yazıldığını düşünüyorum genelde. Kendi coğrafya insanının yaşamını, farklı milletlerdekinin tam zıttı ile ele aldıklarına, harmanladıklarına inanıyorum. Mizahı da katarak. Bugünkü yazımda Maho Ağa’nın ve isminin bir ihtimal nereden geldiğini anlatacağım. Tabi bu bir ihtimal.

Filmi ilerden sarıyorum. Zalım köylüsü, ağanın tüm iyi niyetli çabalarına rağmen buğdayını çalar, satar ve kaçar. Feodalite öyle acımasız bir kavramdır ki, anadan doğar doğmaz, belki insanları yönetme fikri hiç olmayan saf birini bile, ağa diye başa geçirir ve ondan bir vampir yaratabilir. Ki Şener Şen gibi büyük bir usta kadar, ağa tiplemesini var eden ve bu hususları gerçekmiş gibi sergileyen başka bir oyuncu daha bulunamaz. Parasız kalan Ağa şehrin yolunu tutar. En sonunda çiğ köftecilik yapar, meşhur ağa çizmelerini satıp. Film sonlanır.




Gerçi çizme deyip geçmemek gerekir. Sadece Ağalarda değil, İmparatorlarda da çok önemlidir çizme. İtalya’nın (eski Roma) haritada bir çizmeyi andırması, İmparatorlarınında Mor çizmeler giymesinden kaynaklı bir doğa olayı dersem, yalan olur ama, İmparatorların giydiği Mor çizmeleri sıradan halk giyemezdi.

Ve bu mor rengini Fenikeliler icat edip Romalılara satardı. Yani Mor rengi çok kıymetliydi ve Roma+Bizansın seçkinleri Mor giysilerle dolaşırdı. Zaten İstanbul’un fethinde Konstantinos’u ölülerin arasında Mor çizmelerinden buldular, teşhis ettiler.

Tekrar dönecek olursak Maho Ağa’ya. Şener Şen’le ölümsüzleşen bu Maho ismi Mahno isminden türetilmiş olabilir miydi? Ya da öyle olmuş olsaydı? N harfi atılıp. Mahno’yu, Maho’ya çevirmek. Gayet olabilirdi bu. Çünkü Maho’da Mahno’da köylülük esası üzerinden topluma mal olmuş kişilerdi. Peki Maho’yu biliyoruz bizim usta oyuncumuz Şener Şen, ama Mahno kim?



Nestor Mahno

Mahno, Ukrayna’da küçük bir köyde doğan Nester Mahno’nun ta kendisidir. Küçük yaşta köylü hayatı yaşayıp, çobanlıktan başlayarak, toprak işçiliğine kadar gitmiş bir kişidir. Zamanla köylülerin yaşamları, eziyetleri, çileleri onda tarifsiz bir başkaldırı hissi doğurur. Kendisini Anarşist olarak ilan eder ve Ukrayna’da Mahnovşçina adı altında büyük bir anarşist akımın lideri, önemli köylü önderlerinden birisi olmuştur. Lenin’i, Kızıl Ordu’yu korkutacak kadar hem de.

Onun bu düşüncelerinde Bakunin ve Kropotkin etkisi önemlidir. Mahno, köylüler ve kırsal hayatla ilgili, yerel komünler kurarak, tarımla, hayvanlıkla uğraşan Ukrayna köylüsünün emeğinin karşılığını alabilmesi, sosyal statülerinin gelişmesi ve her şeyden önce, kendi ürettiğinin kendi hakkı olduğunu köylülere öğretmiştir.

Daha sonra Bolşevikler tarafından ortadan kaldırılmak istenmiş, bir sürü adamı öldürülüp kendisi de Paris’e kaçmak zorunda kalmıştır. Gurbete çıkmıştır yani tıpkı Maho’nun İstanbul’a gitmesi gibi. Züğürt Ağa filminin senaristi usta Yavuz Turgul’a esasen bir sormak gerekiyor. Maho ismi, öylesine mi belirdi yoksa geçmişte yaşamış olan Anarşist Mahno’nun tesiri var mı…

Bir dip not, Maho’nun köylüleri, onun buğdayını satarken, Mahno’nun köylüleri de, Troçki ile yaklaşan bolşevik ordusuna, silah deposundan silahları satmış mıdır, ayrıca bir incelenmeli. Yani köylü var köylü var.