Sultan Abdülhamid’in Basın Danışmanı John Louis Sabuncu Hayatı

Sultan Abdülhamid’in Basın Danışmanı  Louis Alberi Sabuncu Hayatı 1838’de Diyarbakır’ın Deyrek köyünde doğmuştur. Diyarbakır’da ilk olarak bir sabunhane yaptıkları için lakapları Sabuncu olmuş ve hatıra sahibi Yıldız Sarayı’na Sabuncuzade soyadı ile girmiştir. Trablus-Humus-Hama-Şam-Halep-Bağdat-Basra demiryolları imtiyazını almak üzere bir anonim şirket hesabı üzerine gelen Louis Sabuncu Maarif Nazır Münif Paşa ile tanışıp sarayda tercüme kalemine girmiş, şehzadelere tarih öğretmeni olmuştur.



Latince, İtalyanca, Fransızca, İngilizce, Arapça, Türkçe, Süryani dillerini okuyup yazan Louis Sabuncu’nun saraydaki vazifesi İngilizce, Fransıca, İtalyanca ve Arapça gazeteleri okuyup devlet hakkında çıkan yazıları tercüme etmek ve haftada iki defa Avrupa devletlerinin Osmanlı devletine karşı takip ettikleri siyaseti izah eder yazılar vermekti.

Kısacası özellikle yurtdışı basını ve yurtdışındaki gelişmeler hakkında Abdülhamid’e danışmanlık yapmıştır.

Bu vazifeye karşı yılda 490 liradan başlayan maaşı 1117 liraya varmıştır. 1891 ile II. Abdülhamit’in tahttan indirilişi olan 1909 yılına kadar sarayda görev yapmıştır. Louis Sabuncu saray hizmetindeyken 31 Mart olaylarından sonra İtalyan tabiiyetine girmiştir. İttihat ve Terakki’nin iktidarı ile beraber artık İstanbul’da kalamamış ve kısa süreliğine yurtdışına çıkmıştır.

Ülkeye dönüşünde çalıştığı yılların karşılığı olan tazminatını aldıktan sonra Mısır’a, Avrupa’ya oradan Amerika’ya gitmiştir. 1931 yılında bir otel odasında öldürülmüştür. Bazı kaynaklar Louis Sabuncu zamana göre davranan her zaman menfatlerini ön planda tutan bir kişilik olarak gösterilmektedir. Bu durum onun
hatıratlarında da kısmen görülmektedir. O her zaman kıymetinin bilinmediğini düşünmekte ve üst düzey görevler beklemektedir. Bu isteğini de padişaha yazdığı arızelerde sıkça dile getirmektedir.

İşte bu isteğine ait bir alıntı: Mütercim-i Has-ı Hazret-i Şehriyarı ünvanıyla müşerref olarak Mabeyn-i Hümayundaki Teşrifat dairesine nakl-i memuriyet ihsan buyurmalarıdır, sekiz lisana aşina olan zat her saray-ı kralide bu ünvan ile müşerref olabilmesi kabildir. Devrine göre yenilikleri takip eden bir bilim
adamı portresi çizen Louis Sabuncu çeşitli aletlerin yapım ve yaygınlaştırılması konusunda da gayret sarfetmektedir.

Yuhanna Louis bir Maruni Papazıdır. Babalarının aslı Urfalıdır. Kendi yerlerinde onlar El-biriy ve El-aseliy diye tanınmışlardır.

Louis Alberi Sabuncu 1838’de Diyarbakır’ın Deyrek köyünde doğmuştur. Babası Yakup Diyarbakır’da beylik binalardan bir takımlarının yapısında çalışmış bir mühendismiş. Diyarbakır’da ilk olarak bir
sabunhane yaptıkları için ora Türkler arasında lakapları Sabuncu olmuş ve hatıra sahibi Yıldız Saray’ına Sabuncuzade soyadı ile girmiştir. Yuhanna Louis,1849’da Lübnan’da Kervan medresesine verilmiş, oradan Medrese-i Külliye, sonra Mıtran Antuan Sernelli Roma’ya gittiği zaman Yuhanna’yı 1854’de Roma’da
Propaganda Üniversitesi’ne koymuştur.

1863’de büyük kardeşi Mihail’in ölümü üzerine Louis Alberi Sabuncu Diyarbakır’a gönderilmiştir. Mardin’de papaz mesleğine girip Diyarbakır’a orada Arkuç adlı bir papazla arasında çıkan geçimsizlik üzerine Halep’e oradan Beyrut’a gitmiştir. Beyrut’ta Patrik vekili olup orada matbaa açarak fotoğrafa merak sarmış. Cevdet ve Fuat Paşaların meşhur Kavaid-i Osmaniye’sini Arapçaya çevirip Sultan Abdülaziz’e vermiş ve Mecidi Nişanı almıştır. 1869’da Lübnan Valisi Nasri Franko Paşa, çocuklarına hoca olarak almıştır. 1870’te Beyrut’ta Arapça bir dergi çıkarmaya başlamıştır.

Vali Reşit Paşa bu mecmuayı kapatmış, yerine Ennahle adlı bir başkası çıkarılmıştır. 1871’de bir dünya seyahetine çıkmıştır. Fotoğraf ve resmin nakli üzerinde ve cilt hastalıklarına faydalı ihtiratlarda bulunup İngilizlere satmış, 1877’de Ennahle dergisini Londra’da çıkarmaya başlamıştır. Yine bu sırada Zibi adlı İngilizce ve Arapça resimli bir gazete, sonraları yalnızca Arapça Elittihad-ül Arabi, Elhılafe adlı iki gazete çıkarılmıştır.

Sonra Zengibar Emiri’nin hizmetine girerek ondan El-Kevkebüd-Dürri nişanını, 1879’da İran Şahı ile konuşup ondan da Şir-i Hurşid nişanı almıştır. 1881’de Mısır’da Arabi Paşa’nın müşaviri olarak çalışmıştır. Londra’da İmperyal Enstitütü denilen üniversitede Arapça profesörü olmuş, 1889’da Süryani Katoliklerce
Şam’a alınmıştır. İşte bu sırada Trablus-Humus-Hama-Şam-Halep-Bağdat-Basra demiryolları imtiyazını almak için bir anonim şirket hesabına çalışmaya başlamış, bu yüzden Maarif Nazırı Münif Paşa ile tanışıp sarayda tercüme kalemine girmiş, şehzadelere öğretmen olmuştur.




Saray Görevi

Latince, İtalyanca, Fransızca, İngilizce, Arapça, Türkçe, Süryani dilleri okuyup yazan Louis Alberi Sabuncu’nun saraydaki vazifesi, İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve Arapça gazeteleri okuyup devlet hakkında çıkan yazılarını tercüme etmek ve haftada iki defa Avrupa devletlerinin Osmanlı deletine karşı takip ettikleri siyaseti izah eder yazılar vermekti. Bu vazifeye karşı yılda 490 liradan başlayan maaşı 1117 liraya vardı. Louis Sabuncu saray hizmetinde iken Abdülhamit’e tarih bilgileri verdi. İtalyan tabiiyetinde kaldı. Ve 1990’e doğru yine Ennahle’sini Türkçe ve Arapça olarak neşretti.

1908 Meşrutiyeti’ni Büyükada’daki köşkünde üç gün üç gece şenlikle karşılayanda Louis Alberi Sabuncu oldu. Ve Hür Osmanlı adlı yarısı Türkçe, yarısı İngilizcebir risaliye çıkardı. Fakat Maruni Papazı artık İstanbul’da kalamadı. 1911’e doğru Mısır’a gitti ve oradan Londra’ya geçti. Yaşayabileceği bir iklim arayışı
ile Amerika’da Los Angeles’e yerleşti. 1931 yılında ikamet ettiği otelde parasını çalmak isteyen bir hırsız tarafından öldürüldü. İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nde dokuz tane yazma eseri vardır. Bunun haricinde yayınlanmış bir çok eseri vardır. Bu eserlerden sadece bir tanesi Mahir Aydın tarafından Latin harflerine aktarılmıştır.

Kaynak: Yıldız Sarayı’nda Bir Papaz- Sabuncuzade Louis Alberi / Selis Yayınları kitanından alınmıştır

[Toplam: 0   Ortalama: 0/5]
0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir